Vliegden, Kootwijkerzand
Ontdek de majestueuze vliegdennen in het Kootwijkerzand, een landschap waar wind en zand de hoofdrol spelen. Hier vertellen we het verhaal van veerkrachtige natuur en een uniek stukje Nederland.
Kootwijkerzand: een levend landschap van zand
Met zijn 700 hectare is het Kootwijkerzand de grootste actieve zandverstuiving van West-Europa. Hier krijgt de wind vrij spel: zand blijft niet liggen, maar waait voortdurend in beweging. Tussen het stuivende zand groeien karakteristieke vliegdennen, die een beeld geven van hoe de Veluwe er vroeger uitzag.
De geschiedenis van een dynamisch gebied
Ooit was dit gebied bos. Door menselijk ingrijpen — bomenkap, begrazing en landbouw — verdween de begroeiing en bleef kaal zand over. De wind kreeg grip op het landschap en het zand begon zich steeds verder te verspreiden, tot grote problemen voor de omgeving.
Leven in extreme omstandigheden
Eind 19e eeuw werd ingegrepen: er werden bomen geplant om het zand vast te houden. Toch bleef een deel open, zodat het unieke stuifzandlandschap behouden bleef. Leven is er nog steeds, ondanks de extreme omstandigheden. Temperaturen schommelen sterk en water is schaars, maar planten als buntgras en dieren zoals de zandloopkever weten zich hier prima te redden.
Een vliegden is een door natuurlijke uitzaaiing verspreide grove den (Pinus sylvestris). De benaming is te danken aan de wijze waarop het zaad waaruit de boom is gegroeid op zijn plaats kwam, het is namelijk meegevoerd door de wind.
Er is geen sprake van een aparte genetische vorm, maar door de natuurlijke uitzaaiing op open zandgronden zoals heide en stuifzand wijkt de vorm van de vliegden nogal af van de grove den die in een bos groeit. Bosbomen ontwikkelen door de aanplanting van veel bomen dicht op elkaar lange, rechte stammen en hoge kruinen.
De vliegden daarentegen staat vaak alleen, vangt rondom licht op en groeit daardoor uit tot een boom met laaghangende grillig groeiende takken en brede kroon.
