Eikenstrubben

Eikenstrubben in het Ermelosche bos: natuurlijke monumenten aan de rand van de heide. Ontdek de grillige schoonheid en rijke geschiedenis van deze bijzondere bomen. Laat je betoveren door hun veerkracht en de verhalen die ze fluisteren.

Ermelosche bos

Aan de rand van de Ermelosche heide groeien veel fraai gevormde eikenbomen in een eiken-strubbenbos. Strubben zijn grillig gevormde bomen, ontstaan door het eeuwenlang en herhaaldelijk oogsten van hout of het aanvreten van de jonge uitlopers door schapen. De strubben bestaan vaak uit eiken en liggen aan de rand van de heide.

Geriefhout

Toepassingen van hout waren oneindig. Het meeste hout werd vroeger uit het bos gehaald. Hakhoutbos werd dat genoemd. Eeuwenlang werd het zogenaamde geriefhout geoogst van eiken in het Ermelosche zand. De eiken werden bovengronds geoogst. Bijvoorbeeld voor leerlooiers, voor houtskool of voor visstaken voor de vissers van de vroegere Zuiderzee. Zo rond 1900 – 1910 werd het oogsten van eikenhout gestopt en sindsdien groeien de eiken uit. Datgene dat nu bovengronds zichtbaar is, is meer dan een eeuw oud. De ondergrondse wortelsystemen van deze eiken zijn echter eeuwen oud.

Landschap met oude boskernen

De bomen zijn onderdeel van een oud eikenbos. Op de topografische kaart van 1900 lijkt de omgeving slechts te bestaan uit een grote zandvlakte zonder bomen. Struiken en andere lage begroeiing (zoals deze eiken) werden echter niet op de topografische kaart vermeld. Op de Kaart Groen Erfgoed van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed wordt dit ‘landschap met oude boskernen’ in Ermelo gekarakteriseerd met een ‘zeer waardevolle cultuurhistorische waardering’.

Bedreigd inheems bos

De eiken en eikenstrubben in het Ermelosche bos hebben wettelijke bescherming en staan in Natura 2000 gebied. Het wordt gezien als een bedreigd inheems bos. Op de eiken rust een zware bescherming, ze mogen niet gekapt worden. Zelfs de zaailingen zijn beschermd. Zaailingen die opschieten op de Ermelosche hei, blijven staan. Overige begroeiing zoals den en berk worden wel verwijderd uit de heide.

Natuurlijke monumenten

Net zoals elders in Nederland hebben de eiken in dit historische groen erfgoed last van te veel stikstof en een deel is de afgelopen decennia al verdwenen. Ook de rest loop op termijn helaas gevaar. Maar voor nu is het slechts genieten van deze natuurlijke monumenten.

© Heko-Nature, Almere, 2025

Foto’s Ermelosche bos, oktober 2025